Vraag een verzamelaar naar de mooiste Nintendo-boxarts ooit en grote kans dat Japanse games als eerste genoemd worden. Of het nu gaat om de Famicom, Super Famicom, Nintendo 64 of Game Boy! Japan kreeg vaak prachtige illustraties, kleurrijke ontwerpen en creatieve verpakkingen. Ondertussen moesten wij in Europa het regelmatig doen met een doosje waarop een personage zweefde voor een witte achtergrond of waar simpelweg een screenshot van de game op stond. Maar hoe is dat eigenlijk gebeurd? En waarom lijken Japanse Nintendo-doosjes vandaag de dag zoveel meer geliefd bij verzamelaars?
De Japanse aanpak: kunst als verkoopmiddel
In de jaren '80 en '90 werd een game in Japan vaak behandeld als een soort kunstwerk. Uitgevers besteedden veel aandacht aan illustraties die speciaal voor de verpakking werden gemaakt. Een Japanse boxart vertelde vaak een verhaal nog voordat je de cartridge in je console stopte. Kijk bijvoorbeeld naar Super Mario Bros. 3 op de Famicom. De Japanse versie straalt avontuur uit met kleurrijke tekeningen en speelse composities. De Europese versie? Een herkenbaar geel doosje met Mario erop. Functioneel, maar niet bepaald spectaculair. Ook bij The Legend of Zelda, Kirby en Metroid zie je dit verschil terug. Japanse verpakkingen voelen vaak alsof ze onderdeel zijn van de gamewereld zelf.
Europa koos voor duidelijkheid
Waar Japan koos voor sfeer en fantasie, richtten Europese uitgevers zich vaker op marketing en herkenbaarheid. Men dacht dat consumenten sneller zouden begrijpen wat ze kochten wanneer de hoofdpersoon groot op de voorkant stond. Daarnaast moesten verpakkingen voor meerdere talen geschikt zijn. Een Europese release verscheen vaak tegelijkertijd in Nederland, Duitsland, Frankrijk, Spanje en het Verenigd Koninkrijk. Daardoor werd gekozen voor een eenvoudiger ontwerp dat overal bruikbaar was. Het resultaat? Praktisch misschien, maar vaak een stuk minder bijzonder.
Nintendo 64: misschien wel het grootste verschil
Bij de Nintendo 64 valt het verschil tussen Japan en Europa soms direct op. Neem bijvoorbeeld Mario Party. De Japanse versie zit vol vrolijke illustraties, kleurrijke personages en feestelijke details. De Europese boxart oogt veel strakker en eenvoudiger. Hetzelfde geldt voor games als Yoshi's Story, Custom Robo en Sin and Punishment. Veel verzamelaars importeren tegenwoordig zelfs Japanse exemplaren puur vanwege de verpakking. Ook als ze de taal niet kunnen lezen.
Formaat speelde ook een rol
Een ander interessant verschil is het formaat van de doosjes. Japanse Super Famicom-spellen kregen vaak compacte en stevige verpakkingen met hoogwaardige prints. Europese SNES-games verschenen in grotere kartonnen dozen die er indrukwekkend uitzagen in de winkel, maar veel kwetsbaarder waren. Daardoor zie je vandaag de dag nog geregeld Japanse doosjes in prachtige staat, terwijl Europese exemplaren vaak kreukels, scheuren of vervaagde randen hebben.
Zijn Japanse boxarts altijd beter?
Niet per se. Sommige Europese en Amerikaanse ontwerpen zijn inmiddels iconisch geworden. Denk aan de gouden verpakking van The Legend of Zelda of de klassieke Europese boxart van Super Mario 64. Voor veel gamers roept juist die versie nostalgische herinneringen op. Maar als we puur kijken naar creativiteit, illustraties en presentatie, dan heeft Japan meestal een streepje voor.
Waarom verzamelaars er tegenwoordig dol op zijn
De laatste jaren groeit de populariteit van Japanse retrogames enorm. Niet alleen omdat sommige titels goedkoper zijn, maar ook omdat de verpakkingen vaak een stuk aantrekkelijker zijn. Een Japanse Super Famicom-collectie naast elkaar in de kast ziet eruit als een kunstgalerie vol kleurrijke illustraties. Dat gevoel krijg je eerlijk gezegd wat minder snel bij een rij grijze PAL-dozen.
Onze conclusie
Wij hebben natuurlijk een zwak voor de Europese versies waarmee we zijn opgegroeid. Dat zijn de doosjes die vroeger in de speelgoedwinkel stonden en waar we uren naar konden kijken voordat we eindelijk genoeg zakgeld hadden gespaard. Maar als we eerlijk zijn? Japan had vaak de mooiste boxarts. Meer creativiteit, meer illustraties en simpelweg meer karakter. Gelukkig hoeven we tegenwoordig niet meer te kiezen en kunnen verzamelaars genieten van het beste van beide werelden. En zeg nou zelf: hoe vaak heb jij een Japanse Nintendo-box gezien en gedacht: "Waarom hebben wij deze versie eigenlijk niet gekregen?"
